Skip to main content

Erasmus+

EU programme for education, training, youth and sport
Search the guide

Προτεραιοτητες του προγραμματος Erasmus+

Ένταξη και πολυμορφία

Το πρόγραμμα έχει ως στόχο την προώθηση των ίσων ευκαιριών και της πρόσβασης, της ένταξης, της πολυμορφίας και της δικαιοσύνης σε όλες τις δράσεις του. Οι οργανισμοί και οι συμμετέχοντες με λιγότερες ευκαιρίες βρίσκονται στο επίκεντρο αυτών των στόχων. Το πρόγραμμα τους λαμβάνει υπόψη και θέτει στη διάθεσή τους μηχανισμούς και πόρους. Κατά την εκπόνηση των σχεδίων και των δραστηριοτήτων τους, οι οργανισμοί θα πρέπει να ακολουθούν μια προσέγγιση χωρίς αποκλεισμούς, ώστε αυτά τα σχέδια και οι δραστηριότητες να είναι προσβάσιμα σε ευρύ φάσμα συμμετεχόντων.

Για τον σκοπό αυτό, οι Εθνικοί Οργανισμοί είναι εξίσου καίριας σημασίας για τη στήριξη των σχεδίων, ώστε αυτά να καταστούν όσο το δυνατόν πιο ανοικτά στην πολυμορφία χωρίς αποκλεισμούς. Με βάση τις γενικές αρχές και τους μηχανισμούς σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι Εθνικοί Οργανισμοί θα καταρτίσουν σχέδια ένταξης και πολυμορφίας για να αντιμετωπίσουν όσο το δυνατόν καλύτερα τις ανάγκες των συμμετεχόντων με λιγότερες ευκαιρίες και για να στηρίξουν τους οργανισμούς που εργάζονται με αυτές τις ομάδες-στόχους στο εθνικό τους πλαίσιο. Ταυτόχρονα, τα κέντρα πόρων SALTO που στηρίζουν την εφαρμογή του προγράμματος είναι επίσης βασικοί παράγοντες προώθησης και υλοποίησης των μέτρων ένταξης και πολυμορφίας, ιδίως όσον αφορά τη συγκέντρωση γνώσης και τον σχεδιασμό και την υλοποίηση δραστηριοτήτων ανάπτυξης ικανοτήτων για το προσωπικό των Εθνικών Οργανισμών και τους δικαιούχους του προγράμματος. Ομοίως, ο Ευρωπαϊκός Εκτελεστικός Οργανισμός Εκπαίδευσης, Οπτικοακουστικών Θεμάτων και Πολιτισμού (EACEA) διαδραματίζει εξίσου σημαντικό ρόλο για τα σκέλη του προγράμματος που τελούν υπό κεντρική διαχείριση. Στις τρίτες χώρες που δεν είναι συνδεδεμένες με το πρόγραμμα, οι αντιπροσωπείες της ΕΕ και —εφόσον υπάρχουν— τα Εθνικά Γραφεία Erasmus+ και τα Σημεία Επαφής Erasmus+ έχουν επίσης βασικό ρόλο ώστε το πρόγραμμα να προσεγγίσει περισσότερο τις ομάδες-στόχους στις οποίες απευθύνεται η παρούσα στρατηγική.

Προκειμένου να εφαρμοστούν αυτές οι αρχές, σχεδιάζεται μια στρατηγική ένταξης και πολυμορφίας1 , η οποία θα καλύπτει όλους τους τομείς του προγράμματος, ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση για ευρύτερο φάσμα οργανισμών και να βελτιωθεί η προσέγγιση περισσότερων συμμετεχόντων με λιγότερες ευκαιρίες. Αυτή η στρατηγική ορίζει επίσης ένα πλαίσιο για τα εν λόγω σχέδια, με υποστήριξη μέσω του προγράμματος, τα οποία αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των ζητημάτων ένταξης και πολυμορφίας. Στόχος της είναι επίσης να ξεπεραστούν οι φραγμοί που μπορεί να αντιμετωπίζουν οι διάφορες ομάδες-στόχοι κατά την πρόσβασή τους σε ανάλογες ευκαιρίες εντός και εκτός Ευρώπης.

Η λίστα αυτών των δυνητικών φραγμών, οι οποίοι απαριθμούνται παρακάτω, δεν είναι εξαντλητική και σκοπός της είναι να παρέχει ένα σημείο αναφοράς για τη λήψη μέτρων με στόχο την αύξηση της προσβασιμότητας και την προσέγγιση ατόμων με λιγότερες ευκαιρίες. Αυτοί οι φραγμοί μπορούν να δυσχεράνουν τη συμμετοχή τους, τόσο ως ανεξάρτητοι παράγοντες όσο και σε συνδυασμό μεταξύ τους:

  • Αναπηρίες: Περιλαμβάνουν σωματικές, νοητικές, πνευματικές ή αισθητηριακές ανεπάρκειες που μπορεί να δυσχεραίνουν, σε αλληλεπίδραση με διάφορους φραγμούς, την πλήρη και αποτελεσματική συμμετοχή ενός ατόμου στην κοινωνία, σε ισότιμη βάση με τους άλλους2 .
  • Προβλήματα υγείας: Οι φραγμοί μπορεί να οφείλονται σε προβλήματα υγείας που περιλαμβάνουν σοβαρές ασθένειες, χρόνιες νόσους ή άλλα προβλήματα σωματικής ή ψυχικής υγείας που εμποδίζουν τη συμμετοχή στο πρόγραμμα.
  • Φραγμοί που σχετίζονται με τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης: Τα άτομα που δυσκολεύονται να αποδώσουν στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης για διάφορους λόγους, τα άτομα που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο, τα άτομα που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) και οι ενήλικες χαμηλής ειδίκευσης μπορεί επίσης να αντιμετωπίζουν φραγμούς. Παρότι υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που μπορεί να διαδραματίζουν κάποιον ρόλο, αυτές οι εκπαιδευτικές δυσκολίες, ενώ μπορεί να συνδέονται και με προσωπικές περιστάσεις, προκύπτουν κυρίως λόγω ενός εκπαιδευτικού συστήματος που δημιουργεί δομικούς περιορισμούς και/ή δεν λαμβάνει πλήρως υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες των ατόμων. Τα άτομα μπορεί επίσης να αντιμετωπίζουν φραγμούς στη συμμετοχή τους όταν η δομή των προγραμμάτων σπουδών δυσχεραίνει την κινητικότητα στο εξωτερικό για σκοπούς μάθησης ή κατάρτισης στο πλαίσιο των σπουδών τους.
  • Πολιτισμικές διαφορές: Παρότι οι πολιτισμικές διαφορές μπορεί να θεωρούνται φραγμοί από άτομα οποιουδήποτε υποβάθρου, μπορούν να επηρεάσουν ιδιαίτερα άτομα με λιγότερες ευκαιρίες. Αυτές οι διαφορές μπορεί να δημιουργούν σημαντικούς φραγμούς στη μάθηση εν γένει, και μάλιστα ακόμη περισσότερο για άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών ή προσφύγων —ιδιαίτερα για τους νεοαφιχθέντες μετανάστες—, άτομα που ανήκουν σε εθνικές ή εθνοτικές μειονότητες, χρήστες της νοηματικής γλώσσας, άτομα με δυσκολίες γλωσσικής προσαρμογής και πολιτιστικής ένταξης κ.λπ. Η έκθεση σε ξένες γλώσσες και σε πολιτισμικές διαφορές κατά τη συμμετοχή σε οποιουδήποτε είδους δραστηριότητες του προγράμματος μπορεί να αποθαρρύνει τα άτομα και να περιορίσει κάπως τα οφέλη που προκύπτουν από τη συμμετοχή τους. Επίσης, αυτές οι πολιτισμικές διαφορές μπορεί ακόμη και να εμποδίζουν τους πιθανούς συμμετέχοντες από την υποβολή αίτησης για στήριξη μέσω του προγράμματος, γεγονός που αποτελεί συνολικά φραγμό εισόδου.
  • Κοινωνικοί φραγμοί: Οι δυσκολίες κοινωνικής προσαρμογής, όπως οι περιορισμένες κοινωνικές ικανότητες, η αντικοινωνική ή επικίνδυνη συμπεριφορά, οι (πρώην) εγκληματίες, οι (πρώην) ναρκομανείς ή αλκοολικοί, ή η κοινωνική περιθωριοποίηση μπορεί να αποτελούν φραγμό. Άλλοι κοινωνικοί φραγμοί μπορεί να οφείλονται στο οικογενειακό περιβάλλον, για παράδειγμα σε περίπτωση που κάποιο άτομο είναι το πρώτο στην οικογένεια που έχει πρόσβαση σε ανώτατη/τριτοβάθμια εκπαίδευση ή είναι γονέας (ιδιαίτερα σε μονογονεϊκή οικογένεια), φροντιστής, εξασφαλίζει τα προς το ζην της οικογένειας ή είναι ορφανό, ή έχει ζήσει ή ζει σε ίδρυμα.
  • Οικονομικοί φραγμοί: Τα οικονομικά μειονεκτήματα, όπως το χαμηλό βιοτικό επίπεδο, το χαμηλό εισόδημα, η ανάγκη εργασίας των εκπαιδευομένων για τη συντήρησή τους, η εξάρτηση από το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, η μακροχρόνια ανεργία, η επισφαλής κατάσταση ή η φτώχεια, η έλλειψη στέγης, τα χρέη ή τα οικονομικά προβλήματα κ.λπ., μπορεί να αποτελούν φραγμό. Άλλες δυσκολίες μπορεί να οφείλονται στην περιορισμένη δυνατότητα μεταφοράς των υπηρεσιών (ιδιαίτερα της στήριξης σε άτομα με λιγότερες ευκαιρίες) που θα πρέπει να «μετακινούνται» μαζί με τους συμμετέχοντες όταν αυτοί μεταβαίνουν σε κάποια μακρινή περιοχή ή, ακόμη περισσότερο, στο εξωτερικό.
  • Φραγμοί που οφείλονται σε διακρίσεις: Οι φραγμοί μπορεί να προκύψουν ως αποτέλεσμα διακρίσεων λόγω φύλου, ηλικίας, εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας, πεποιθήσεων, γενετήσιου προσανατολισμού, αναπηρίας ή διασταυρούμενων παραγόντων (συνδυασμός δύο ή περισσότερων από τους προαναφερθέντες φραγμούς που οφείλονται σε διακρίσεις).
  • Γεωγραφικοί φραγμοί: Η διαμονή σε απομακρυσμένες ή αγροτικές περιοχές, σε μικρά νησιά ή σε απόκεντρες/εξόχως απόκεντρες περιοχές3 , σε αστικά προάστια, σε περιοχές όπου παρέχονται λιγότερες υπηρεσίες (περιορισμένη δημόσια συγκοινωνία, ανεπαρκείς εγκαταστάσεις) ή σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές τρίτων χωρών κ.λπ., μπορεί να αποτελεί φραγμό.

Ψηφιακός μετασχηματισμός

Η πανδημία COVID-19 ανέδειξε ακόμη περισσότερο τη σημασία της ψηφιακής εκπαίδευσης για τον ψηφιακό μετασχηματισμό που χρειάζεται η Ευρώπη. Ειδικότερα, τόνισε την αυξημένη ανάγκη αξιοποίησης του δυναμικού των ψηφιακών τεχνολογιών για τη διδασκαλία και τη μάθηση, καθώς και την αυξημένη ανάγκη ανάπτυξης ψηφιακών δεξιοτήτων για όλους. Σύμφωνα με τις στρατηγικές προτεραιότητες του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση (2021-2027)4 , το πρόγραμμα αποσκοπεί στη στήριξη αυτής της προσπάθειας για τη συμμετοχή εκπαιδευομένων, εκπαιδευτών, εργαζομένων στον τομέα της νεολαίας, νέων και οργανώσεων στην πορεία προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό.

Το πρόγραμμα θα στηρίξει την πρώτη στρατηγική προτεραιότητα του σχεδίου δράσης, δηλ. την ανάπτυξη ενός οικοσυστήματος ψηφιακής εκπαίδευσης υψηλών επιδόσεων, δημιουργώντας ικανότητες και κριτική κατανόηση σε όλα τα είδη ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης σχετικά με το πώς μπορούν να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες που προσφέρουν οι ψηφιακές τεχνολογίες για τη διδασκαλία και τη μάθηση σε όλα τα επίπεδα και για όλους τους τομείς, καθώς και σχετικά με το πώς μπορούν να αναπτυχθούν και να υλοποιηθούν τα σχέδια ψηφιακού μετασχηματισμού των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Το πρόγραμμα θα στηρίξει επίσης τη δεύτερη στρατηγική προτεραιότητα του σχεδίου δράσης με τη στήριξη δράσεων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ανάπτυξης ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας και για όλους (συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με λιγότερες ευκαιρίες, των σπουδαστών, των ατόμων που αναζητούν εργασία και των εργαζομένων). Θα δοθεί έμφαση στην προώθηση τόσο των βασικών όσο και των προηγμένων ψηφιακών δεξιοτήτων, καθώς και του ψηφιακού γραμματισμού, ο οποίος έχει καταστεί απαραίτητος για την καθημερινή ζωή και για να μπορούν οι άνθρωποι να πλοηγούνται σε έναν κόσμο γεμάτο από αλγόριθμους και να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία των πολιτών και τη δημοκρατία.

Σύμφωνα με αυτές τις δύο στρατηγικές προτεραιότητες του σχεδίου δράσης, θα δημιουργηθεί ευρωπαϊκός κόμβος ψηφιακής εκπαίδευσης με σκοπό να ενισχύσει τη συνεργασία στον τομέα της ψηφιακής εκπαίδευσης σε επίπεδο ΕΕ και να συμβάλει στην ανταλλαγή ορθών πρακτικών, στη συνδημιουργία και στον πειραματισμό. Στόχος του κόμβου θα είναι να στηρίξει τα κράτη μέλη μέσω στενότερης διατομεακής συνεργασίας προσεγγίζοντας την ψηφιακή εκπαίδευση υπό το πρίσμα της διά βίου μάθησης. Ο κόμβος θα συνδέσει τις εθνικές αρχές, τον ιδιωτικό τομέα, τους εμπειρογνώμονες, τους ερευνητές, τους παρόχους εκπαίδευσης και κατάρτισης και την κοινωνία των πολιτών μέσω μιας πιο ευέλικτης ανάπτυξης πολιτικής και πρακτικής στον τομέα της ψηφιακής εκπαίδευσης.

Το πρόγραμμα θα πρέπει να προσεγγίσει μια ευρύτερη ομάδα-στόχο τόσο εντός όσο και εκτός της Ένωσης μέσω της αυξημένης χρήσης των εργαλείων πληροφοριών, επικοινωνιών και τεχνολογίας, της συνδυαστικής χρήσης φυσικής κινητικότητας και εικονικής μάθησης και της εικονικής συνεργασίας.

Περιβάλλον και καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής

Το περιβάλλον και η δράση για το κλίμα αποτελούν βασικές προτεραιότητες για την ΕΕ τόσο για το παρόν όσο και για το μέλλον. Η ανακοίνωση για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία5  είναι η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για την ανάπτυξη και αναγνωρίζει τον καίριο ρόλο των σχολείων, των ιδρυμάτων κατάρτισης και των πανεπιστημίων στη συνεργασία με τους μαθητές, τους γονείς και την ευρύτερη κοινότητα όσον αφορά τις αλλαγές που απαιτούνται για την επιτυχή μετάβαση ώστε η ΕΕ να καταστεί κλιματικά ουδέτερη έως το 2050.

Το πρόγραμμα Erasmus+ θα αποτελέσει βασικό μέσο για την ανάπτυξη γνώσεων, δεξιοτήτων και συμπεριφορών όσον αφορά την κλιματική αλλαγή και για τη στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και πέραν αυτής. Το πρόγραμμα θα αυξήσει τον αριθμό των ευκαιριών κινητικότητας σε πράσινους τομείς με μακρόπνοες προοπτικές, οι οποίες προωθούν την ανάπτυξη ικανοτήτων, βελτιώνουν τις προοπτικές σταδιοδρομίας και στρέφουν τους συμμετέχοντες σε τομείς οι οποίοι έχουν στρατηγική σημασία για τη βιώσιμη ανάπτυξη, με ιδιαίτερη έμφαση στην αγροτική ανάπτυξη (βιώσιμη γεωργία, διαχείριση των φυσικών πόρων, προστασία του εδάφους, βιογεωργία). Επιπλέον, το Erasmus+, με επίκεντρο την κινητικότητα, θα πρέπει να επιδιώκει την επίτευξη ουδέτερου ισοζυγίου διοξειδίου του άνθρακα προωθώντας βιώσιμους τρόπους μεταφοράς και περιβαλλοντικά πιο υπεύθυνη συμπεριφορά.

Το περιβάλλον και η καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη θα καταστούν οριζόντια προτεραιότητα για την επιλογή των σχεδίων.  Θα δοθεί προτεραιότητα σε σχέδια που αποσκοπούν στην ανάπτυξη ικανοτήτων σε διάφορους πράσινους τομείς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εντάσσονται στο πλαίσιο της συμβολής της εκπαίδευσης και του πολιτισμού στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης, σε σχέδια που αποσκοπούν στην ανάπτυξη πράσινων τομεακών στρατηγικών και μεθοδολογιών δεξιοτήτων, σε προγράμματα σπουδών με άξονα το μέλλον, καθώς και σε πρωτοβουλίες που υποστηρίζουν τις προγραμματισμένες προσεγγίσεις των συμμετεχόντων οργανισμών όσον αφορά την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.

Το πρόγραμμα στηρίζει τη χρήση καινοτόμων πρακτικών ώστε οι εκπαιδευόμενοι, το προσωπικό και οι εργαζόμενοι στον τομέα της νεολαίας να αποτελέσουν πραγματικούς παράγοντες αλλαγής (π.χ. εξοικονόμηση πόρων, μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, των αποβλήτων και του αποτυπώματος άνθρακα, επιλογή βιώσιμων τροφών και επιλογών κινητικότητας κ.λπ.). Προτεραιότητα δίνεται επίσης σε σχέδια τα οποία —μέσω δραστηριοτήτων στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της νεολαίας και του αθλητισμού— συντελούν στην αλλαγή νοοτροπίας όσον αφορά τις ατομικές προτιμήσεις, τις πολιτιστικές αξίες, την ευαισθητοποίηση και γενικότερα τη στήριξη της ενεργού δέσμευσης για βιώσιμη ανάπτυξη.

Ως εκ τούτου, οι εμπλεκόμενοι οργανισμοί και συμμετέχοντες θα πρέπει να προσπαθήσουν να ενσωματώσουν πράσινες πρακτικές σε όλα τα σχέδια κατά τον σχεδιασμό της δραστηριότητας, η οποία θα τους ενθαρρύνει να συζητήσουν και να μάθουν σχετικά με περιβαλλοντικά ζητήματα, να προβληματιστούν σχετικά με τις τοπικές δράσεις και να προτείνουν εναλλακτικούς πιο οικολογικούς τρόπους υλοποίησης των δραστηριοτήτων τους.

Πλατφόρμες όπως το eTwinning και το EPALE θα συνεχίσουν να παράγουν υποστηρικτικό υλικό και να διευκολύνουν την ανταλλαγή αποτελεσματικών εκπαιδευτικών πρακτικών και πολιτικών για περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Το Erasmus+ είναι επίσης ένα ισχυρό μέσο για την προσέγγιση και τη συνεργασία με ευρύ φάσμα παραγόντων της κοινωνίας μας (σχολεία, πανεπιστήμια, πάροχοι ΕΕΚ, οργανώσεις νεολαίας και αθλητισμού, ΜΚΟ, τοπικές και περιφερειακές αρχές, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών κ.λπ.).

Συμμετοχή στον δημοκρατικό βίο, κοινές αξίες και συμμετοχή των πολιτών στα κοινά

Το πρόγραμμα Erasmus+ αντιμετωπίζει την περιορισμένη συμμετοχή των πολιτών στις δημοκρατικές διαδικασίες του και την έλλειψη γνώσης τους σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση και προσπαθεί να τους βοηθήσει να συμμετέχουν ενεργά στη ζωή της κοινότητάς τους ή στην πολιτική και κοινωνική ζωή της Ένωσης. Η ενίσχυση της κατανόησης των πολιτών ήδη από μικρή ηλικία όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ζωτική σημασία για το μέλλον της Ένωσης. Εκτός από την τυπική εκπαίδευση, η μη τυπική μάθηση μπορεί να βοηθήσει τους πολίτες να κατανοήσουν καλύτερα την Ευρωπαϊκή Ένωση και να ενισχύσει το αίσθημα ότι ανήκουν σε αυτή.

Το πρόγραμμα στηρίζει την ενεργό συμμετοχή στα κοινά και τη συμμόρφωση με τους κανόνες δεοντολογίας στη διά βίου μάθηση· προωθεί την ανάπτυξη κοινωνικών και διαπολιτισμικών ικανοτήτων, της κριτικής σκέψης και του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας. Προτεραιότητα δίνεται επίσης σε σχέδια που προσφέρουν ευκαιρίες για συμμετοχή στον δημοκρατικό βίο, καθώς και ευκαιρίες για κοινωνική συμμετοχή και συμμετοχή στα κοινά μέσω τυπικών και μη τυπικών δραστηριοτήτων μάθησης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στην αύξηση της ευαισθητοποίησης για το πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην κατανόησή του, ιδίως όσον αφορά τις κοινές αξίες της ΕΕ, τις αρχές της ενότητας και της πολυμορφίας, καθώς και την κοινωνική, πολιτισμική και ιστορική κληρονομιά.

Στον τομέα της νεολαίας, σχεδιάστηκε η στρατηγική για τη συμμετοχή των νέων6  με σκοπό να παράσχει ένα κοινό πλαίσιο και να στηρίξει τη χρήση του προγράμματος ώστε να προωθηθεί η συμμετοχή των νέων στον δημοκρατικό βίο. Η στρατηγική έχει ως στόχο να βελτιώσει την ποιότητα της συμμετοχής των νέων στο πρόγραμμα και συμπληρώνει βασικά έγγραφα της πολιτικής της ΕΕ για τη νεολαία, όπως η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία και οι στόχοι της ΕΕ για τη νεολαία. Η εργαλειοθήκη για τη συμμετοχή των νέων7 συνοδεύει τη στρατηγική και αποσκοπεί, στην πράξη, στην ενίσχυση της συμμετοχής των νέων σε καθεμιά από τις δράσεις του προγράμματος, μέσω της ανταλλαγής τεχνογνωσίας, συστάσεων, εργαλείων και πρακτικής καθοδήγησης. Στις ενότητες της εργαλειοθήκης δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στον τρόπο κάλυψης των νέων οριζόντιων προτεραιοτήτων των σχεδίων.